Mô tả chi tiết
1/ Thời kỳ bước đầu tự chủ (905-938) bắt đầu từ khi Khúc Thừa Dụ lợi dụng sự kiện quan tiền nhiệm là Độc Cô Tổn bị Chu Ôn (lúc này còn là quyền thần nhà Đường) hạch tội bắt về bắc, Khúc Thừa Dụ nhân vụ đó mới "xin" nhà Đường thụ phong cho mình chức Tiết độ sứ Tĩnh Hải Quân cho đến khi đại thắng của Ngô Quyền trên sông Bạch Đằng. 2/ Thời kỳ buổi đầu độc lập dần thoát khỏi ảnh hưởng của "phong kiến phương Bắc" (938- 1009) với sự hiện diện của 3 vương triều vắn số nối tiếp nhau : Ngô - Đinh- Tiền Lê Chẳng hiểu trấn yểm cái kiểu gì mà nhà Ngô tồn tại 26 năm, nhà Tiền Lê 29 năm, trong khi nhà Đinh có 11 năm, còn không bằng một nửa thời gian của hai nhà kia :))) Chưa thấy một vương triều nào mà mức độ "vô chính phủ" công nhiên như vậy: Anh em thịt nhau (Đinh Liễn ziết Đinh Hạng Lang), cha con cùng bị ziết (Đinh Bộ Lĩnh và Đinh Liễn bị Đỗ Thích ziết), vợ đem cơ nghiệp trao cho kẻ khác rồi kết duyên phu thê luôn (Dương thái hậu cởi hoàng bào của Đinh Toàn khoác lên người Lê Hoàn rồi thành vợ chồng luôn), công thần công khai đánh ziết nhau (Lê Hoàn bem nhau với đám Đinh Điền, Nguyễn Bặc) hơn cả Tây Sơn thời hậu kỳ. Hãy nhìn thử xem đặc sản của thời kỳ này là gì...là những cuộc đảo chính, thoán đoạt diễn ra với tần suất liên tục cả theo con đường bạo lực lẫn phi bạo lực: 1/ Sau khi Khúc Thừa Mỹ bị quân Nam Hán bắt mang về Phiên Ngung, Dương Đình Nghệ là nha tướng của họ Khúc nổi lên đánh đuổi các phiên quan của Nam Hán rồi tự xưng là Tĩnh Hải Quân tiết độ sứ 2/ Kiều Công Tiễn ziết Dương Đình Nghệ, gọi quân Nam Hán vào bảo kê 3/ Ngô Quyền (con rể Dương Đình Nghệ) tiêu diệt liên minh Kiều Công Tiễn & Nam Hán, nhưng cũng tiện tay hốt luôn cơ nghiệp của nhà vợ để trở thành CEO mới, dẫn đến sự việc Dương Tam Kha (em vợ) tiếm quyền của cháu sau này. 4/ Dương Tam Kha tiếm quyền của cháu trong 6 năm (944-950) 5/ Anh em Ngô Xương Văn & Ngô Xương Ngập giành lại được quyền lực, cùng nhau cai trị, đem quân đi thảo phạt một số thế lực cát cứ, trong đó có Đinh Bộ Lĩnh 6/ Ngô Xương Văn tử trận, loạn 12 sứ quân bùng nổ 7/ Đinh Bộ Lĩnh dẹp được các sứ quân đối lập, kiến lập nhà Đinh 8/ Đinh Bộ Lĩnh va Đinh Liễn bị Đỗ Thích sát hại, Đinh Toàn nối ngôi một thời gian ngắn trước khi Dương Thái hậu trao quyền lại cho Lê Hoàn => nhà Đinh mất, nhà Tiền Lê lên 9/ Lê Long Đĩnh mất, Lý Công Uẩn tiếm ngôi nhà Tiền Lê lập ra nhà Lý dời đô từ Hoa Lư ra Đại La. Đấy, để cho dễ hình dung thì cái thời kỳ này nó loạn như nồi cám heo vậy, không khác gì The Great Troubles của Nga ngố, có người chơi hệ ngoại bang như Ba Lan, Thụy Điển thì đây cũng có người chơi Nam Hán, Tống và Chiêm Thành. Dương- Kiều- Ngô- Đinh- Tiền Lê cũng tương đồng như Ryurik- Boris Godunov- Dimitry giả- Vasily Shuisky- Fyodor Romanov vậy :))) Thế cho nên việc đi tìm xem kẻ chủ mưu giật dây Đỗ Thích sát hại Đinh Bộ Lĩnh và Đinh Liễn nó không khác gì mò kim đáy bể, bởi lúc đó có đến ngót nghét cả trăm thế lực đối kháng với họ Đinh, có kẻ chọn cầu viện ngoại bang như Ngô Nhật Khánh hay việc phim phóng tác Đỗ Thích chủ mưu với tư cách là hậu duệ của Đỗ Cảnh Thạc cũng là một khả năng thú vị :))) Đơn giản vì Đinh Bộ Lĩnh chưa "nhổ cỏ tận gốc", nên ít nhiều vẫn còn tàn dư của các sứ quân này. Fact 2: Không có cái gọi là 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh là sứ quân nổi dậy sớm nhất Trước khi có cái danh sách 12 sứ quân phổ biến mà chúng ta biết đến hiện tại, rất nhiều cái tên có số má đã xuất hiện, ví dụ như Lã Xử Bình, Dương Huy là những kẻ cùng với Kiều Tri Hựu (Kiều Công Hãn) và Đỗ Cảnh Thạc trực tiếp kéo quân về Cổ Loa tranh giành ngôi báu, trong đó con cháu của Ngô tiên chúa đến nương nhờ Đỗ Cảnh Thạc, và một số lực lượng khác như Lê Lương ở Ái Châu, hai thôn Đường- Nguyễn ở Thái Bình. Thế cho nên con số 12 là không chính xác, tôi đếm sơ sơ cũng phải 14- 15 sứ quân, chưa kể các lực lượng nhỏ hơn mà sử sách không đề cập đến. ĐVSKTT chép Đinh Bộ Lĩnh xây dựng lực lượng ở Hoa Lư chống lại nhà Ngô từ năm 951, trong khi đám Lã Xử Bình- Dương Huy chỉ dám chống lại nhà Ngô sau khi Ngô Xương Văn hẹo năm 965, Đinh Bộ Lĩnh là một trong hai sứ quân nổi dậy sớm nhất, kẻ còn lại là Kiều Thuận xây dựng lực lượng riêng ở Hồi Hồ (nay là mạn Phú Thọ- Hòa Bình), liên kết với thế lực tù trưởng miền núi như Ma Xuân Trường. Đinh Bộ Lĩnh và chú Đinh Bộ Lĩnh là Đinh Thúc Dự cũng là những sứ quân độc lập trước khi Đinh Bộ Lĩnh phang luôn ông chú mình :))) Fact 3: Loạn mà không loạn Toàn thư chép rằng, Nhị Ngô vương mang quân đánh Đinh Bộ Lĩnh trong khoảng 1 tháng không thắng nổi nên phải rút về, thế rồi Ngô Xương Văn tử trận khi đi đánh dẹp hai thôn Đường- Nguyễn năm 965 được coi là thời điểm loạn 12 sứ quân bùng nổ, kéo dài 4 năm từ năm 965- 968. Điều này cho thấy quân nhà Ngô còn yếu hơn cả quân địa phương cát cứ => mất nước là điều dễ hiểu Thực tế gọi là 12 sứ quân, nhưng không phải là 12 ông vác quân hỗn chiến, phang nhau chí tử, có những lực lượng chung sống với nhau khá hòa thuận, ví dụ như họ Ngô bị phân liệt thành 3 phe là Ngô Nhật Khánh ở Đường Lâm, Ngô Xương Xí ở Bình Kiều và con em Ngô Tiên chúa nương nhờ Đỗ Cảnh Thạc, chưa hề có sự kiện nào trong sử sách ghi nhận là những lực lượng này có đánh nhau, một số khác theo kiểu đóng cửa giữ đất tự thủ, mày không đánh tao thì tao cũng chẳng quan tâm mày làm gì như tam hùng họ Nguyễn (Nguyễn Khoan- Nguyễn Siêu- Nguyễn Thủ Tiệp), Lý Khuê, Lữ Đường. Họ không hề có dã tâm tranh đoạt ngôi vị, chỉ có Lã Xử Bình, Dương Huy, Kiều Công Hãn và Đỗ Cảnh Thạc là có dã tâm này. Có thể chia các sứ quân thành 2 nhóm: 1/Tông thất và cựu thần nhà Ngô và 2/Thổ hào địa phương tự vũ trang Hầu như tất cả đều theo một công thức chung: Thủ thành giữ đất sau khi nhà Ngô mất rồi bị Đinh Bộ Lĩnh tìm đến gõ cửa...thịt. Trận đánh thành Quèn ở đầu phim Hộ Linh Tráng Sĩ chính là trận chiến của quân Đinh với Đỗ Cảnh Thạc Cao trào chỉ xảy ra vào hai năm cuối cùng là sự kiện Kiều Công Hãn và Đỗ Cảnh Thạc là 2 sứ quân bị đánh rát nhất và tiêu diệt, còn lại thì hầu như Đinh Bộ Lĩnh áp dụng phương pháp ngoại giao chiêu hàng như Phạm Bạch Hổ và tông thất họ Ngô như Ngô Nhật Khánh- Ngô Xương Xí, trong khi chủ động liên minh với Trần Lãm. Một số kẻ chủ động xin hàng như Lý Khuê, Lữ Đường. Thế cho nên chính xác đây là một cuộc chiến giữa các liên minh, như liên minh Đinh- Trần với liên minh họ Ngô & Đỗ Cảnh Thạc & Phạm Đằng Châu (họ Phạm về sau quay xe gia nhập liên minh Đinh - Trần), liên minh họ Kiều (Kiều Công Hãn- Kiều Thuận), liên minh các hào trưởng như tam hùng họ Nguyễn, vì thế cho nên loạn 12 sứ quân kết thúc rất nhanh, kẻ chiến thắng là kẻ sở hữu liên minh mạnh nhất và thủ pháp ngoại giao linh hoạt nhất